Scholen in actie tegen voedselverlies

  • 26 november 2020

Op vrijdag 27 november gaan scholen uit het basis- en secundair onderwijs de strijd aan met voedselverlies. Zij geven daarmee gevolg aan de oproep van ‘MOS – duurzame scholen, straffe scholen’ om deel te nemen aan #MissieMinder, een nieuwe actiedag voor scholen. Met #MissieMinder – dat niet toevallig in de Europese Week van de Afvalvermindering valt – laat MOS leerlingen en leerkrachten kennismaken met bewust verbruiken. Jaarlijks zal er een ander thema in de kijker gezet worden. 

Tijdens de eerste editie van #Missieminder zoemen de scholen in op voedselverlies. Dat is geen toeval want vanaf 1 januari 2021 moeten scholen met meer dan 300 leerlingen die minstens één warme maaltijd per dag serveren, hun keukenafval en etensresten verplicht gescheiden laten ophalen. De Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij OVAM en haar partners gaan met dat keukenafval aan de slag en maken er compost en biogas van. Met de etensresten van een gemiddelde school kan een gezin een hele dag van groene stroom worden voorzien. Vanaf 1 januari 2024 geldt die verplichting voor alle scholen. 
Keukenafval en etensresten vormen 21% van het restafval. Dat afval verbranden we nu en gaat zo verloren. Ook in scholen belandt voedsel dat nog bruikbaar is, te vaak in de vuilnisbak. Daar kan wat aan gedaan worden. Dat vinden ook de scholen die deelnemen aan #MissieMinder. 

Een duurzame reflex

Het doel van de actiedag is om een duurzame reflex in te bouwen. De leerlingen leren bewust om te gaan met eten en voedseloverschotten. Zo leren ze bijvoorbeeld dat je al heel wat voedselverlies kan vermijden door de brooddoos of het bord dagelijks leeg te eten. Basisschool Himo uit Willebroek, de Sint-Pietersschool uit Mechelen en de Ark Oekene uit Roeselare plannen specifieke brooddoosacties om voedselverspilling te vermijden.

Andere scholen maken soep van bloemkoolbladeren of wortelloof, of ze gaan aan de slag met bewaartechnieken zoals confituren, pekelen, drogen van fruit enz. Of ze bouwen een wormenbak en maken zelf plantenvoedsel. Basisschool De Octopus uit Gent plaatst een composteerbak in de moestuin. Andere scholen, zoals basisschool De Bel uit Mechelen composteren hun groente- en fruitafval al. De Bel doet ook inspanningen om zo weinig mogelijk voedsel verloren te laten gaan. Zo kookten de leerlingen soep met groenten die niet meer goed waren voor verkoop. Ook basisschool Ter Berken uit Langemark-Poelkapelle doet er alles aan om halve appelen of bananen in de composteerbak te vermijden. 

De scholen kunnen zich laten inspireren door een lijst met acties op de MOS-website, of  zelf ideeën uitwerken. De meeste winst halen de scholen echter uit het feit dat er minder voedsel verloren gaat. Dat wil ook zeggen: minder afval en meer geld dat ten goede komt van de school. 

Mascotte Pira de Rat

De mascotte van #MissieMinder is rat Pira, die zoveel voedselafval gegeten heeft dat hij niet meer in of uit zijn holletje geraakt. Met het verhaal over de rat wordt voedselverspilling voor de allerkleinsten bevattelijk en de mascotte motiveert de kinderen om mee te doen aan de acties. Basisschool Sint-Lodewijkscollege Doorslaar uit Lokeren gaat alvast met het verhaal van Pira de rat aan de slag.
Ook leerlingen uit het secundair onderwijs zetten hun schouders onder tal van initiatieven om voedselverlies te beperken. Zo houdt het vierde jaar sociale en technische wetenschappen (STW) van het Technisch Atheneum Brasschaat een online kookbattle waarbij iedereen thuis een gezonde maaltijd met restjes bereidt. Als voorbereiding leerden ze over duurzame, lokale en seizoensgebonden voeding. Het vijfde jaar STW van de KSD Campus Sint-Jan uit Diest voert dan weer een onderzoek rond voedselverspilling en volgt een kookworkshop ‘koken met restjes’. Leerlingen die gemotiveerd zijn om bewust te verbruiken, geven die boodschap thuis door en brengen die attitude ook later in het eigen gezinsleven tot uiting.

Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir: “In Vlaanderen zijn we Europese koplopers in de circulaire economie. Door vanaf volgend jaar ook het keukenafval op onze scholen te scheiden, gaat er nog minder restafval naar de verbrandingsoven en zetten we onze voortrekkersrol nog meer kracht bij. Maar nog beter dan afval scheiden, is uiteraard afval vermijden.  Met de MOS-actie #MissieMinder worden ook onze leerlingen op school van jongs af aan bewust gemaakt dat voedsel waardevol is. Voedselverspilling beperken, dat is meer dan ooit de boodschap aan onze jeugd. Want jong geleerd, is oud gedaan.”

Van milieuzorg naar duurzame ontwikkeling

MOS is een samenwerking tussen het Departement Omgeving van de Vlaamse overheid, de Vlaamse provincies en de Vlaamse Gemeenschapscommissie. Velen kennen MOS als ‘Milieuzorg op School’, maar de overheidsorganisatie zet al jaren in op heel wat meer thema’s dan milieu en afval alleen. Sinds MOS in 2014 de focus verlegde van milieuzorg naar duurzame ontwikkeling, komen ook thema’s als klimaat, speelplaatsvergroening en buitenlessen aan bod. Ook duurzame voeding staat hoog op de agenda. Scholen die hierrond werken kunnen een beroep doen op begeleiding op maat en educatief materiaal. Zo ontwikkelde MOS vorig jaar ‘Kostbare Kost’ waarmee scholen uit kleuter-, lager en secundair onderwijs aan de slag kunnen gaan tegen voedselverlies. 

Persinfo

Brigitte Borgmans 
Woordvoerder Departement Omgeving
M 0473 73 28 30
brigitte.borgmans@vlaanderen.be